Απόλυτες απαγορεύσεις είναι αντισυνταγματικές

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Αριστοτέλης Κωνσταντίνιδης επισημαίνει πως μπορεί να περιοριστούν όχι όμως να καταργηθούν ανθρώπινα δικαιώματα

 

Της Ελένης Κωνσταντίνου

Εντονες αντιδράσεις προκαλούν οι πρόσφατες αποφάσεις για απαγόρευση των διαδηλώσεων και εκδηλώσεων διαμαρτυρίας ή άλλων συναθροίσεων σε εξωτερικό χώρο. Πρόκειται για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορεί το κράτος να στερεί το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης; Δεν μπορούν δικαιώματα και συνυπάρξουν με την προστασία της δημόσιας υγείας; Στα ερωτήματα αυτά απαντάει στη Voice of the island ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Κύπρου Αριστοτέλης Κωνσταντινίδης τονίζοντας μεταξύ άλλων πως μπορούν να περιοριστούν τα πλείστα ανθρώπινα δικαιώματα με νόμιμους τρόπους όχι όμως να καταργηθούν.

Σημαντική η αρχή της αναλογικότητας

Στο ερώτημα μας εαν μπορούν να περιοριστούν νόμιμα τα ανθρώπινα δικαιώματα ο κύριος Κωνσταντινίδης επισημαίνει πως ναι μπορούν να περιοριστούν τα πλείστα ανθρώπινα δικαιώματα όχι όμως να καταργηθούν.

«Ναι τα πλείστα δικαιώματα που προστατεύονται από το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις επιδέχονται περιορισμούς. Με εξαίρεση την απαγόρευση βασανιστηρίων, την απαγόρευση δουλείας, την απαγόρευση  αναδρομικής εφαρμογής ποινικών νόμων και την ελευθερία σκέψης όλα τα υπόλοιπα ανθρώπινα δικαιώματα μπορούν να περιοριστούν νοουμένου ότι ο περιορισμός προβλέπεται σε πρόνοια νόμου ή και διατάγματος το οποίο εκδίδεται σύμφωνα με νόμο. Ο περιορισμός τίθεται για τους αναφερόμενους στο Σύνταγμα λόγους δημοσίου συμφέροντος στους οποίους περιλαμβάνεται και η δημόσια υγεία και εφόσον ο περιορισμός είναι αναγκαίος σε μια δημοκρατική κοινωνία . Η τελευταία προϋπόθεση ενσαρκώνει την αρχή της αναλογικότητας σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να γίνει στάθμιση του ατομικού δικαιώματος και του σκοπού δημοσίου συμφέροντος και θα πρέπει να επιλεγεί εκείνο το πρόσφορο μέσο εκείνος ο περιορισμός των ατομικών δικαιωμάτων που είναι ο πιο ήπιος για την επίτευξη του δημόσιου σκοπού και σε κάθε περίπτωση δεν θα πρέπει να καταργηθεί ο σκληρός πυρήνας του δικαιώματος. Με αυτή την έννοια διάφορες απόλυτες απαγορεύσεις χωρίς εξαιρέσεις είναι καταρχήν δυσανάλογες και ως εκ τούτου αντισυνταγματικές και σε σύγκρουση με τις διεθνείς συνθήκες».

Σύμφωνα με τον κ.Κωνσταντινίδη ένα παράδειγμα είναι αυτό που αφορά την πλήρη απαγόρευση που έχουμε πλέον στις διαδηλώσεις .

« Σε αντίθεση με το προηγούμενο Διάταγμα που έθετε κάποιους όρους και προϋποθέσεις για να γίνουν νόμιμα κάποιες ειρηνικές διαδηλώσεις όπως να φοράμε μάσκες να κρατάμε αποστάσεις να υπάρχει ένας διοργανωτής που να είναι ο σύνδεσμος με αντίστοιχο μέλος της Αστυνομίας . Κανονισμοί που έθεταν περιορισμούς αλλά δεν καταργούσαν τον σκληρό πυρήνα του δικαιώματος. Τώρα η απόλυτη απαγόρευση για την οποία μάλιστα δεν υπάρχει χρονικό όριο, δεν υπάρχει ημερομηνία λήξης, είναι δυσανάλογη, υπέρμετρη και αντισυνταγματική. Οπόταν ναι μπορούν να περιοριστούν νόμιμα τα πλείστα ανθρώπινα δικαιώματα ωστόσο να περιοριστούν εφόσον τηρείται η αρχή της αναλογικότητας και όχι βέβαια να καταργηθούν ή να ανασταλούν, κάτι που μπορεί να γίνει μόνο με επίσημη κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης»

Ερωτηθείς εαν οι περιορισμοί που έχουν τεθεί λόγω της πανδημίας είναι νόμιμοι, ο κ.Κωνσταντινίδης επισημαίνει ότι δεν μπορεί να δοθεί μια

εύκολη μονολεκτική απάντηση σε σχέση με το σύνολο των περιορισμών γιατί αυτοί είναι δεκάδες. Ωστόσο αναφέρεται στις δικές του επιφυλάξεις που αφορούν κυρίως τους περιορισμούς σε σχέση με τους εξωτερικούς χώρους.

«Αυτό που θα ήθελα να πω είναι ότι  έχω πολλές επιφυλάξεις ιδιαίτερα σε ότι αφορά περιορισμούς που αφορούν τους εξωτερικούς χώρους. Καθώς είναι γνωστό πως είναι πολύ πιο δύσκολη η μετάδοση του κορωνοϊού σε εξωτερικούς χώρους, ιδίως εαν είναι υποχρεωτική η χρήση μάσκας, σε σχέση με τους κλειστούς χώρους. Συνεπώς σε εξωτερικό χώρο με καθαρό αέρα και χρήση μάσκας να υπάρχουνε υπερβολικοί περιορισμοί εφόσον δεν διακινδυνεύεται η δημόσια υγεία είναι κατά τη γνώμη μου αυτοί οι περιορισμοί υπερμετροι, δυσανάλογοι και απρόσφοροι για το σκοπό προστασίας της δημόσιας υγείας».

 Η αποτυχία αστυνόμευσης δεν είναι λόγος κατάργησης ενός δικαιώματος

Για άλλους περιορισμούς ο κ.Κωνσταντινίδης αναφέρει πως υπάρχει η συμβουλευτική επιτροπή από ειδικούς και μελετούν τα υπάρχοντα στοιχεία, έτσι δίνει το πρώτο λόγο στους επιστήμονες, σημειώνοντας ωστόσο τη σημαντικότητα να τηρούνται οι αρχές της ισονομίας αλλά και να υπάρχει μια λογική συνοχή στα μέτρα.

«Θα πρέπει  η εφαρμογή αυτών των μέτρων να γίνεται με τρόπο που να μην παραβλέπει τις αρχές της ισονομίας και να υπάρχει μια λογική συνοχή στα μέτρα και είναι καλό οι επιστήμονες να εξηγούν το λόγο που λαμβάνονται αυτά τα μέτρα, κάτι που το τελευταίο διάστημα γίνεται. Δεν έχω έντονες επιφυλάξεις ή τα νομικά εργαλεία για να υπεσέλθω σε μια κρίση για τις σταθμίσεις και τις αποφάσεις που αφορούνε διάφορους κλειστούς χώρους. Οι βασικές μου ενστάσεις αφορούν τους εξωτερικούς χώρους . Η απαγόρευση συνάθροισης πέραν των 2 ατόμων δεν έχει επεξηγηθεί λογικά ή στη βάση επιστημονικών δεδομένων και θεωρώ ότι υπέρμετρα περιορίζει δικαιώματα.

Δεν έχει δοθεί επιστημονική εξήγηση για την απόλυτη  απαγόρευση των διαδηλώσεων ή απαγόρευση συναθροίσεων εφόσον τηρούνται μέτρα που δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Για τέτοιες εκδηλώσεις η αποτυχία αστυνόμευσης δεν είναι λόγος επ’ αόριστον απαγόρευσης άσκησης ενός δικαιώματος. Η αποτυχία της αστυνομίας να ελέγξει την κατάσταση στην εκδήλωση διαμαρτυρίας στη Λεμεσό δεν είναι νόμιμος λόγος να απαγορευθούν όλες οι διαδηλώσεις».

 Μπορεί να συνυπάρξει η προστασία της δημόσιας υγείας με τη διαμαρτυρία

Τέλος στο ερώτημα μας εν μπορεί να συνυπάρξει η προστασία της δημόσιας υγείας με τη διαμαρτυρία, ο κ.Κωνσταντινίδης τονίζει ότι βεβαίως και μπορεί να συνυπάρξει όχι μόνο με τη διαμαρτυρία και την ελευθερία έκφρασης αλλά με τα πλείστα δικαιώματα αν όχι με όλα.

«Προφανώς είναι ο πιο δύσκολος δρόμος καθώς απαιτεί να ληφθούν μέτρα στοχευμένα, χειρουργικά και όχι χοντροκομμένα. Σε πολλές περιπτώσεις όντως έχουν ληφθεί τέτοια μέτρα στοχευμένα σε κάποιες άλλες, όμως, κυρίως σε ότι αφορά τους εξωτερικούς χώρους, είναι μέτρα αδικαιολόγητα, απρόσφορα και ως εκ τούτου δυσανάλογα, ιδίως εάν συμπολίτες μας καταγγέλλονται και τιμωρούνται για τη μη τήρηση τους».

 

Ακολουθήστε τη Voice of the Island στο Facebook και Twitter 

 

Related Articles

Back to top button